Markt-, concurrentie- en klantonderzoek

Je versnelt onderzoek zonder bronkwaliteit, methode en interpretatie door elkaar te halen.

Na dit hoofdstukJe kan een reproduceerbaar onderzoek uitvoeren en vertalen naar een besluitnota met bewijs en onzekerheid.

Je voortgang0 van 48 lessen

4.1

Een zakelijke onderzoeksbrief

Een onderzoeksopdracht begint bij de beslissing die het bewijs moet ondersteunen.

Formuleer beslisvraag, scope, doelgroep, geografie, periode, definities en bewijsdrempel. Splits onbekenden in deelvragen en bepaal geschikte primaire, officiële en secundaire bronnen.

Noteer vooraf wat het onderzoek niet kan bewijzen en wie interpretaties controleert. Deep research en webonderzoek helpen, maar vervangen bronbeoordeling niet.

Beslissing
Scope
Definities
Bronplan
Bewijsdrempel
Beperking

Begrippen in gewone taal

Scope: Wat de opdracht wel en niet omvat.

Zo kan je dit gebruiken

Een marktstudie definieert eerst wat 'kmo' en 'potentiële klant' in België betekenen.

Probeer deze prompt

Schrijf een onderzoeksbrief voor [beslissing] met scope, definities, deelvragen, bronhiërarchie, uitsluitingen, bewijsdrempel en beslisnota.

Kennischeck

Een zaakvoerder vraagt “onderzoek de markt voor AI”. Het besluit gaat eigenlijk over een proefdienst voor Belgische onderhoudsbedrijven met een klein administratief team. Wat leg je eerst vast?

De gewenste conclusie en verkoopprijs, zodat de onderzoeker alleen ondersteunende voorbeelden hoeft te zoeken.Het bedoelde segment, probleem, geografische scope, periode en bewijs dat nodig is om over de proefdienst te beslissen.Een wereldwijde lijst van AI-bedrijven, zodat ieder mogelijk alternatief zeker meegenomen wordt.

Jouw praktijkopdracht

Laat de beslisser scope en bewijsdrempel vóór onderzoek goedkeuren.

4.2

Een marktkaart opbouwen

Scheid marktdefinitie, segmenten, omvangsschatting, dynamiek en aannames.

Maak inclusie- en exclusieregels en breng klantsegmenten, problemen, aanbieders, kanalen, substituten en regels in kaart. Gebruik meerdere schattingen wanneer harde data ontbreken.

Label top-down-, bottom-up- en proxyberekeningen met datum, geografie en bronkwaliteit. Een exact getal zonder robuuste bron is schijnprecisie.

Een top-downschatting begint bij een breder totaal en beperkt dat met onderbouwde aandelen. Een bottom-upschatting telt kleinere bouwstenen op, bijvoorbeeld aantallen mogelijke afnemers × een mogelijke besteding. Beide leveren een scenario op. Ze bewijzen geen koopintentie en mogen niet worden gemiddeld om onverklaarde verschillen te verbergen.

Marktgrens
Segmenten
Substituten
Schatting
Bronkwaliteit
Gevoeligheid

Begrippen in gewone taal

Proxy: Een indirecte maat die iets probeert te benaderen; controleer of die voor dit doel geschikt is.

Zo kan je dit gebruiken

Een Belgische dienstmarkt wordt bottom-up geschat uit ondernemingsaantallen en plausibele jaarlijkse besteding.

Probeer deze prompt

Maak een marktkaart voor [markt] in [regio]. Definieer grenzen, segmenten, substituten, drivers en drie schattingen. Label bron, jaar en onzekerheid.

Jouw praktijkopdracht

Bereken één segment top-down en bottom-up en verklaar het verschil.

4.3

Concurrentieonderzoek met bewijs

Vergelijk claims alleen op dezelfde definitie, periode en bronbasis.

Scheid directe concurrenten, alternatieven en niets-doen. Verzamel aanbod, doelgroep, prijslogica, kanaal, bewijs, positionering en zichtbare beperkingen. Marketingtaal is geen onafhankelijke prestatiemeting.

Bewaar URL, publicatie- en observatiedatum. Geef onbekend aan wanneer prijs of capaciteit niet openbaar is; vul die niet stil in.

Vergelijkingsset
Definities
Bronbewijs
Datum
Onbekend
Alternatieven

Zo kan je dit gebruiken

Een matrix scheidt publieke prijs, afgeleide prijs en niet-beschikbare prijs.

Probeer deze prompt

Bouw een concurrentiematrix voor [categorie]. Gebruik dezelfde criteria. Geef per cel bron, datum en status bevestigd, afgeleid of onbekend. Voeg niets-doen toe.

Jouw praktijkopdracht

Controleer vijf concurrentclaims in de oorspronkelijke bron.

4.4

Klantonderzoek structureren

AI helpt patronen vinden, maar steekproef en vraagstelling bepalen wat je leert.

Definieer doelgroep, rekrutering, onderzoeksvraag en uitsluitingen. Gebruik interviews voor diepte, survey voor bredere patronen en gedragsdata voor feitelijke handelingen. Stel geen sturende vragen.

Beperk gegevens, regel passende toestemming of andere vereiste grondslag en toegang, en koppel thema’s aan relevante bewijsfragmenten. Pseudonimisering kan helpen, maar neemt de privacyvereisten niet weg. Een kleine kwalitatieve steekproef is niet zonder meer representatief. Voor deze oefening gebruik je fictieve interviewfragmenten; eventuele echte gesprekken verwerk je alleen binnen de toegestane afspraken.

Steekproef
Niet-sturend
Methode
Bewijscitaat
Privacy
Beperking

Zo kan je dit gebruiken

Vraag 'hoe loste u dit laatst op?' in plaats van 'zou onze AI-oplossing nuttig zijn?'.

Probeer deze prompt

Ontwerp klantonderzoek voor [hypothese] met doelgroep, rekrutering, tien vragen, privacyafspraak, analysemethode en bevestigingscriteria.

Jouw praktijkopdracht

Maak drie fictieve interviewfragmenten met uiteenlopende ervaringen, codeer de uitspraken en neem tegenbewijs mee. Echte gesprekken zijn een optionele vervolgstap met vooraf geregelde privacyafspraken.

4.5

Bronnen trianguleren

Meer bronnen helpen alleen wanneer herkomst en methode echt verschillen.

Vergelijk bronsoort, oorspronkelijke publicatie, methode, populatie, periode en belangen. Tien websites die hetzelfde persbericht herhalen vormen één bronketen.

Zoek bij conflict eerst verschillen in definitie, periode of methode. Laat onopgeloste conflicten zichtbaar en benoem welk extra bewijs de beslissing verandert.

Oorsprong
Methode
Periode
Belang
Conflict
Extra bewijs

Begrippen in gewone taal

Triangulatie: Een claim vergelijken met bewijs uit bronnen met verschillende herkomst of methode.

Zo kan je dit gebruiken

Twee groeicijfers blijken verschillende regio's en basistermen te gebruiken.

Probeer deze prompt

Trianguleer [claims]. Maak per claim een brongenet met oorsprong, methode, periode en belang. Verklaar conflicten en ontbrekend bewijs.

Kennischeck

Meerdere websites bevestigen dezelfde prestatieclaim. Ze blijken allemaal één leverancierspersbericht te herhalen. Wat is de juiste vervolgstap?

Tel de verschillende domeinen als onafhankelijke bevestigingen en verhoog de zekerheid van de claim.Leg de gedeelde oorsprong vast en zoek waar nodig bewijs met een andere methode of onafhankelijke waarneming.Verwijder het persbericht volledig uit de analyse, omdat een belanghebbende bron niets kan bewijzen.

Jouw praktijkopdracht

Teken de bronketen voor drie belangrijke claims.

4.6

Van onderzoek naar besluitnota

Scheid bewijs, interpretatie, opties, risico en aanbeveling.

Begin met beslisvraag en kernantwoord. Toon feiten met bronnen, aannames, alternatieven en wat de conclusie zou veranderen. De aanbeveling volgt uit vooraf bepaalde criteria.

Voeg tegenbewijs, minderheidsinterpretatie en ontbrekende informatie toe. Een bevoegd persoon neemt het besluit en archiveert bronversies.

Beslisvraag
Feiten
Aannames
Opties
Tegenbewijs
Aanbeveling

Zo kan je dit gebruiken

Een marktintrede-nota adviseert een beperkte pilot en benoemt welk vraagbewijs nog te zwak is.

Probeer deze prompt

Schrijf uit [onderzoek] een besluitnota met kernbesluit, bewijs, aannames, opties, criteria, tegenbewijs, risico's en omkeerbare volgende stap.

Jouw praktijkopdracht

Laat een criticus controleren of doorslaggevende aannames en alternatieven voldoende onderzocht zijn. Leg werkelijk gevonden tekorten vast; verzin geen tekort om de opdracht af te ronden. Bewaar bronregister en conflictnota bij rij H4 van het pilotwerkblad. Geef aan wat dit onderzoek voor jouw pilotkeuze verandert; houd andere kansen apart.

Uitgewerkt voorbeeld

Drie fragmenten zijn niet automatisch drie bewijzen

Fictief oefenmateriaal; foutieve antwoorden zijn bewust gemaakt om te oefenen.

Onderstaande bronfragmenten, organisaties en data zijn volledig verzonnen voor de oefening. Ze zijn geen beschrijving van een echte markt. Atelier Noor onderzoekt of klanten snellere bezorging nodig hebben voordat het een extra dienst overweegt.

Invoer

Fragment A, fictieve tarieffiche van aanbieder Luma, versie 1 maart: “Standaardlevering binnen vijf werkdagen in zone Noord.” Fragment B, fictieve promotiepagina van dezelfde aanbieder, versie 1 mei: “Vanaf nu bezorging in drie werkdagen voor geselecteerde producten in zone Centrum.” Fragment C, fictief blog van een tussenpersoon: “Luma bezorgt binnen drie dagen”; het blog verwijst uitsluitend naar B. Daarnaast noemen vier van twaalf klanten in een vrijwillig oefeninterview levertijd als bezwaar; drie van die vier bestelden in dezelfde drukke week.

Bewust onvolmaakt oefenantwoord

“Drie bronnen bevestigen dat de markt standaard binnen drie dagen levert. Een derde van alle klanten wil daarom een sneldienst.”

Controle

A en B hebben een andere datum, zone en productafbakening. Ze bewijzen niet zonder meer een tegenspraak, maar evenmin één algemene levertijd. C herhaalt B en is geen onafhankelijke bevestiging. Werkdagen zijn bovendien niet hetzelfde als kalenderdagen. De twaalf vrijwillige interviews vertegenwoordigen niet aantoonbaar alle klanten; de gedeelde drukke week kan de antwoorden beïnvloeden. Geen fragment beschrijft de gehele markt.

Verbeterd resultaat

“In dit oefenmateriaal zijn verschillende leverbeloften zichtbaar voor verschillende situaties. Er is onvoldoende bewijs voor een marktstandaard. Vier van twaalf geïnterviewde klanten noemen levertijd, maar de selectie en bestelperiode beperken de conclusie. Controleer de voorwaarden per vergelijkbaar product en postcode, zoek een onafhankelijke bron en verzamel klantvragen uit meerdere perioden. Besluit voorlopig alleen tot nader onderzoek. Houd feit, interpretatie en aanname apart in de besluitnota.”

Probeer zelf

Een vierde fictief fragment zegt: “Voor LAMP-2 in zone Noord: drie werkdagen vanaf 1 juni”; het is een nieuwe goedgekeurde tarieffiche van Luma. Welke conclusie mag je nu toevoegen, en welke brede conclusie blijft onbewezen?

Bekijk het voorbeeldantwoord

Je kunt een nieuwe belofte voor LAMP-2 in zone Noord vanaf 1 juni vastleggen en nagaan of de oudere fiche daarmee is vervangen. Je kunt nog steeds niet zeggen dat alle producten, alle zones of de hele markt binnen drie werkdagen leveren.

Hoofdstukopdracht

Breng alles samen

Lever onderzoeksbrief, bronregister, concurrentiematrix, conflictnota en besluitdocument met omkeerbare stap op.

Mijn notities

Maximaal 10.000 tekens per notitie.

Voortgang en notities worden alleen in deze browser en op dit apparaat bewaard. Gebruik hier geen gevoelige gegevens. Download regelmatig je notities.