Finaudax
← Alle hoofdstukkenHoofdstuk 2 van 8

Risico, gegevens en oplossingskeuze

Je kiest werkvorm en model pas nadat gegevens, foutimpact, rechten en operationele vereisten duidelijk zijn.

Na dit hoofdstukJe kan een use-case classificeren, een passende architectuur kiezen en risico's en toestemmingen documenteren.
Je voortgang0 van 48 lessen
2.1

Privacy, auteursrecht, vertrouwelijkheid en hallucinaties

Behandel vier risicodomeinen afzonderlijk; één algemene waarschuwing is onvoldoende.

Privacy gaat over persoonsgegevens; vertrouwelijkheid over bedrijfsinformatie; auteursrecht over beschermd materiaal; hallucinaties over verzonnen of fout gekoppelde inhoud. Eén use-case kan alle vier raken.

Maak per risico scenario, kans, impact, preventie, detectie, eigenaar en herstel. Pseudonimiseren verlaagt soms risico, maar maakt data niet automatisch anoniem.

  • Persoonsgegevens
  • Bedrijfsgeheim
  • Gebruiksrecht
  • Feitelijke fout
  • Herstel
Zo kan je dit gebruiken

Een offerte-assistent verwerkt contactdata, geheime prijsregels, beschermde brontekst en mogelijk verzonnen voorwaarden.

Probeer deze prompt
Bouw voor [use-case] vier risicoregisters: privacy, vertrouwelijkheid, auteursrecht en onjuiste output. Geef preventie, detectie, eigenaar en herstel.
Snelle kennischeck

Welke aanpak past het best bij deze les?

Jouw praktijkopdracht

Analyseer één gegevensstroom en wijs per risico een eigenaar aan.

2.2

Gegevens classificeren vóór gebruik

Toegang tot data betekent niet automatisch dat AI-verwerking is toegestaan.

Classificeer publiek, intern, vertrouwelijk, strikt beperkt en persoonsgegevens. Voeg contractuele of sectorale beperkingen toe en bepaal per categorie tool, opslag, retentie en delen.

Gebruik alleen velden die het resultaat nodig heeft. Controleer rechten en of testdata fictief of synthetisch kunnen zijn.

  • Classificatie
  • Doelbinding
  • Minimale velden
  • Retentie
  • Toegang
Zo kan je dit gebruiken

Een servicerapport gebruikt probleemcategorie en oplossing, maar laat naam en volledig dossier weg wanneer die niet nodig zijn.

Probeer deze prompt
Maak een dataclassificatie voor [workflow]. Geef per veld doel, categorie, noodzaak, omgeving, retentie en fictief testalternatief.
Snelle kennischeck

Welke aanpak past het best bij deze les?

Jouw praktijkopdracht

Schrap uit een invoerset elk veld zonder aantoonbare noodzaak.

2.3

Modelkeuze per taak

Kies op taakvereisten en evaluatiebewijs, niet op reputatie of één demo.

Leg modaliteiten, tools, context, nauwkeurigheid en outputvorm vast. Test schrijven, analyse, code, onderzoek en beeld met verschillende representatieve datasets waar hun vereisten verschillen.

Modelnamen veranderen. Bewaar vereisten, testset en minimumscore als stabiele basis en hertest bij model- of promptwijziging.

  • Taakfit
  • Modaliteit
  • Tools
  • Kwaliteitsdrempel
  • Hertest
Zo kan je dit gebruiken

Een beeldworkflow en financieel extractieproces gebruiken verschillende tests en mogelijk verschillende modellen.

Probeer deze prompt
Maak een modelkeuzeprotocol voor [taken]. Definieer vereisten en testset; vergelijk kwaliteit eerst en daarna snelheid en kosten. Noem geen winnaar zonder meetresultaten.
Snelle kennischeck

Welke aanpak past het best bij deze les?

Jouw praktijkopdracht

Test twee beschikbare opties met vijf normale en twee kritieke gevallen.

2.4

Snelheid, nauwkeurigheid, context en kosten

Optimaliseer pas nadat minimumkwaliteit en veiligheidsgrenzen zijn gehaald.

Latency beïnvloedt gebruik; context bepaalt beschikbare informatie; requests en tokens beïnvloeden tijd en kosten. Meer context kan ook irrelevantie en conflict toevoegen.

Meet end-to-endtijd, correctiewerk en foutkosten. Kortere output, minder requests of een lichter model zijn alleen valide wanneer de evalset kwaliteit bevestigt.

  • Minimumkwaliteit
  • End-to-endtijd
  • Context
  • Volume
  • Foutkosten
Zo kan je dit gebruiken

Een antwoord dat één seconde sneller is maar vaker hersteld wordt, is operationeel trager.

Probeer deze prompt
Ontwerp voor [workflow] een matrix met minimumkwaliteit, p95-doorlooptijd, contextbehoefte, volume, foutkosten en budget. Stel drie te testen optimalisaties voor.
Snelle kennischeck

Welke aanpak past het best bij deze les?

Jouw praktijkopdracht

Maak een nulmeting van twintig uitvoeringen inclusief correctie en herstel.

2.5

ChatGPT, Work, plugin of API

De interfacekeuze bepaalt gegevensstroom, schaal, review en beheer.

Chat past bij afgebakende dialoog; Work bij grotere reviewbare deliverables; plugins bij verbonden gegevens of acties; API bij eigen productintegratie, schaal of structurele logging.

Beschikbaarheid en permissions verschillen. Documenteer identiteit, bronrechten, goedkeuringsmoment en opslag voor elke route.

  • Ervaring
  • Bronnen
  • Acties
  • Schaal
  • Logging
  • Permissions
Zo kan je dit gebruiken

Een periodieke interne analyse kan in Work passen; realtime verwerking in een klantportaal vraagt eerder een beheerde integratie.

Probeer deze prompt
Vergelijk Chat, Work, plugin en API voor [use-case] op data, identiteit, rechten, review, logging, schaal en beheer. Markeer onbevestigde beschikbaarheid.
Snelle kennischeck

Welke aanpak past het best bij deze les?

Jouw praktijkopdracht

Teken voor de gekozen optie de gegevens- en toestemmingsstroom.

2.6

Een architectuurbesluit vastleggen

Leg ook vast waarom je kiest, onder welke aannames en wanneer je heroverweegt.

Beschrijf context, vereisten, onderzochte alternatieven, keuze, gevolgen en eigenaars. Zo behandelt een later team de keuze niet als natuurwet.

Voeg herzieningstriggers toe zoals volumegroei, nieuwe gevoelige data, modelwijziging, incident of leverancier. Koppel het besluit aan tests en risicoregister.

  • Context
  • Alternatieven
  • Besluit
  • Gevolgen
  • Bewijs
  • Trigger
Zo kan je dit gebruiken

Een API-keuze wordt herzien wanneer volume verdubbelt of een nieuwe datacategorie verschijnt.

Probeer deze prompt
Schrijf een architectuurbesluit voor [use-case] met context, vereisten, opties, keuze, gevolgen, bewijs, eigenaar en herzieningstriggers.
Snelle kennischeck

Welke aanpak past het best bij deze les?

Jouw praktijkopdracht

Laat een technische en zakelijke eigenaar hetzelfde besluit reviewen.

Hoofdstukopdracht

Breng alles samen

Lever dataclassificatie, vierdelig risicoregister, modeltestplan, kanaalkeuze en architectuurbesluit op.